Terwijl Nederland hard werkt aan de energietransitie, draaien de Nederlandse kolencentrales opvallend veel uren. Tot half augustus produceerden ze al meer elektriciteit dan in heel 2024. De oorzaak: hoge energieprijzen, duur gas én een flinke buitenlandse vraag naar Nederlandse stroom.
België trekt aan het Nederlandse net
Vooral België heeft extra elektriciteit nodig. Twee grote Belgische kerncentrales zijn in onderhoud, waardoor het land meer stroom moet importeren. Het gekoppelde Europese elektriciteitsnet maakt het mogelijk dat Nederlandse centrales dat tekort deels opvangen.Tegelijkertijd is elektriciteit uit kolen momenteel economisch aantrekkelijker dan stroom uit gas. Een vergelijkbare situatie deed zich voor tijdens de gascrisis van 2022.
Vervuilend, maar regelbaar
Dat juist kolencentrales bijspringen, legt een technisch dilemma van de energietransitie bloot. Wind- en zonne-energie zijn weersafhankelijk, terwijl het elektriciteitsnet continu in balans moet blijven. Regelbare centrales blijven daardoor belangrijk wanneer productie en vraag niet op elkaar aansluiten.
Kolen zijn daarbij wel de meest vervuilende manier om elektriciteit te produceren. Nederlandse kolencentrales moeten uiterlijk in 2030 sluiten. Opmerkelijk genoeg helpt hun huidige inzet tegelijkertijd gas besparen: volgens energie-expert Martien Visser zo’n 60 miljoen kubieke meter per week. Dat gas kan worden gebruikt om de voorraden aan te vullen.